منتخبی از آثار رها رئیس نیا

گفتگوگردان: ایمان افسریان
آذر ماه 1394 - گالری آب- انبار


"انتزاعی بودن کارهایم برای من اهمیت بسیاری دارد حتی در آثاری که عناصر فیگوراتیو در تصاویر اضافه شده اند؛ به این دلیل که انتزاع، کیفیتی به کار می دهد که نقاشی را گویاتر می‌کند. با اینکه در نقاشی‌هایم از عکاسی و فیلم استفاده کرده ام، اما این کیفیت انتزاعی را نگه داشته ام. چون فکر می کنم تصاویر انتزاعی، به جای توضیح دادن تنها به یک مورد اشاره می کند."

"آثار منتخب رها رئیس نیا" نمایشگاهی است از مطالعات انبوه این هنرمندِ مهاجر در زمینه نور که در قالب آثاری روی کاغذ، نقاشی و فیلم نمایش داده می‌شوند.
رئیس نیا کسی است که میلتون کروز او را"نقاش شب" می‌نامد. کسی که عادت دارد " از سوی دیگر اشیا" شروع کندآثارش از دل سکون، سکوت و سیاهی پدیدار می شود و در لحظه‌ای کوتاه نیمه بیداری، زمانی که نور در مرز توهمی فرای فهم ناخودآگاه پرسه می‌زند، تاثیر خود را می‌گذارند. فیلم‌های او حاصل فرایند چند لایه‌ی فیلم گرفتن دوباره از متریال خام در استودیو هستند،که طی آن تصاویر پیدا شده و اسلایدهایی که روی آنها با دست نقاشی شده است روی صفحه‌ های نمایش تابانده می‌شوند و با نقاشی‌هایی که توسط هنرمند خلق شده‌اند ترکیب می شوند و پیش از کامل شدن اثر، روی فیلم 16 میلی متری منتقل می شوند.

مهرداد افسریان در این گفتگو در رابطه با آثار رها رئیس نیا می گویددوره‌ی اولیه کارهایش، تصاویر ثابتی است که رها اغلب آن‌ها را به صورت  نقاشی کار کرده است؛ یک جور آبستره‌ای در کارهایش است که معمولا به شکل هندسی و عمدتا با خطوط عمود و افق و زاویه 45 درجه، حال و هوای تکنولوژیک را با استفاده از ابزار و وسایل دقیق در تصاویر بوجود آورده استدوره‌های بعدی، مجموعه کارهایی است که کمی فضای معمارانه به آنها اضافه می شود، تصویری میان یک فضای داخلی و یک نقاشی آبستره که عمدتا همان خطوط عمودی و افقی در آن وجود دارد. دوره‌ی دیگر مجموعه کلاژهای اوست که عناصر فیگوراتیو در آثارش بیشتر دیده می‌شود. گاهی  قسمتی از بدن انسان، گاهی از یک فضا و یا یک منظره؛ انگار به نسبت آثار انتزاعی اولیه کمی عناصر فیگوراتیو در کارهای او بیشتر می شوند.
در این مجموعه کارهایی که در نمایشگاه دیده می‌شوند، کماکان تخیلی در آثار حضور دارد. یک جور فضای آخرالزمانی، یک جور ترس و رعب؛  یک فضای سیاه، عنصر مشترک خیلی از آثار اوست که انگار تا حدودی متاثر از سورئالیست‌ها بوده است. اما از جایی به بعد، تصویر فتوگرافیک در نقاشی‌های رها  مهم و مهم تر می شود. تصویری که منشا اصلی‌اش را از عکس می‌گیرد.

تاریخ عکاسی از زمان پیدایش‌اش روند کامل شدن و شارپ شدن را طی کرده، کیفیت تصایر دائما بالا رفته است، خاکستری ها بیشتر شده، رنگ اضافه شده است، حرکت اضافه شده است و تا جایی که به فیلم‌های سه بعدی رسیده ایم.
اما به نظر می آید که رها مسیر عکسی را در کارهایش پیش برده است، از اولین کارهای انتزاعی‌اش تا آن‌هایی که فضای معمارانه دارند، در همه‌ی آنها ترکیب بندی و قرارگیری عناصر به شکلی است که در خود کادر تمام می شود. و این روند آرام آرام به سمت تصاویر ناقص می‌رود و ارتباط جالبی است بین این نواقص و موضوع هایی در حاشیه شهر که رها انتخاب کرده استانگار در آن تصاویر، یک خلاف و بزهی بر قرار است و عکاس هم به صورت پنهانی تصاویر را گرفته است. اگر این زیبایی شناسی در کنار آن موضوع  قرار نمی گرفت، بسیار امکان داشت که موضوعی شعاری و یک جور دفاع از محرومان و قربانیان جامعه مدرن تلقی شود اما با این فرم به شکلی  هماهنگ شده است که بیانیه‌ای سیاسی و اجتماعی از آن برداشت نمی‌شود.

رها رئیس‌نیا (متولد سال ۱۳۴۷ در تهران) مدرک کارشناسی هنر را در سال ۱۳۷۱ از "موسسه هنر شیکاگو" دریافت کرد و در سال ۱۳۸۱ موفق به  اخذ مردک کارشناسی ارشد هنر از "موسسه پرت" شد. در این بین علاقه‌اش به عکاسی آوانگارد او را به سمت کار در آرشیو فیلم مردم شناسی سوق داد. در سال ۱۳۴۹ اثرش به عنوان بخشی از مجموعه ی"همه ی آینده‌ی دنیا" به همت اوک وی انزور در دوسالانه ی ونیز به نمایش در آمد. پیش از این کارهای او به عنوان بخشی از یک نمایشگاه در وایت کالمز نیویورک، اکسس گالری ونکوور، موزه هنر های معاصر سنت لوییز، خستو گالری بس آنجلس، توماس دین گالری لندن، دکیجن نیویورک و غیره ارائه شده بودند. از نمایشگاه‌های انفرادی اخیرش می‌توان از گالری مارتا سرورا مادرید، گالری زیپا پاریس و موزه هنر های معاصر اصفهان نام برد. کارهای پروژکشن- پرفرمنس رئیس نیا با همکاری آگی اوندا در آرنولفینی (مرکز هنرهای معاصر در بریستول انگلستان)، ایشو پراجکت روم نیویورک، بنیاد امیلی هاروی نیویورک به اجرا در آمده‌اند
در آذرماه 1394 گالري آب انبار در حالي ميزبان مجموعه چيدمان رها رئيس نيا بود که این هنرمند ايراني ساکن آمريکا، در ماه گذشته ميلادي پنجمين نمايشگاه انفرادي خود را در گالري «ميگوئل آبرو» نيويورک به نمایش گذاشت.